
Digər ting sortları ilə müqayisədə badam tingləri kökləri baxımından həssas bir növdür. Əkin zamanı badam tinginin köklərinin havaya məruz qalmasının qarşısını almaq üçün xüsusi diqqət yetirilməlidir. Çılpaq köklü badam tinglərini hava təmasının minimuma endirildiyi bir çuxura əkərkən, çılpaq köklü badam tinglərinin sağ qalma nisbəti daha yüksək olacaq. Bu həssaslıq qablarda saxlanılan badam tingləri üçün lazım deyil, çünki onlar havaya məruz qalmırlar.
Badam tingi becərilməsində badam tingləri arasında 6 metr məsafə optimaldır. Bəzi badam istehsalçıları 7 metr məsafə tövsiyə edirlər.
Azərbaycanda və Türkiyədə salınan badam bağlarında tinglər adətən 6 metr məsafə ilə əkilir. Badam ağaclarının çox sıx əkilməsi məhsuldarlığın azalmasına səbəb olur və bəzən tinglərin inkişafına təsir göstərir.
Əkindən sonra, badam tingi 60-70 sm-ə çatdıqda, üst budama aparılmalıdır. Əkin zamanı badam tinginin kök sistemində zədələnmiş köklər varsa, onlar mütləq budama qayçısı ilə çıxarılmalıdır.
Badam tingləri əkərkən, onlara tədricən su vermək sağ qalma nisbətini maksimum dərəcədə artıracaq.
Tədricən suvarma prosesi belədir:
Əvvəlcə badam fidanını çuxura yerləşdirdikdən sonra, çuxuru peyvənd səviyyəsinin yarısına qədər torpaqla doldurun və 2-4 litr su verin. Sonra torpağın suyu çəkməsini gözləyin. Torpaq suyu çəkdikdən sonra, peyvənd nöqtəsi torpaq səviyyəsindən yuxarıda olması üçün çuxuru torpaqla doldurun. Sonra torpağı sıxlaşdırın. Kənarında bir ləyən yaradın. Fidanı küləkdən və digər zərərlərdən qorumaq üçün payalara bərkidin və yenidən sulayın.
Garnem və ya GF677 kimi yarı cırtdan kök kollarından istifadə edirsinizsə, əkin ümumi 6 metrlik məsafədən daha sıx şəkildə aparıla bilər.
Tövsiyə olunan badam tingi sortları
Bağ salarkən iqlimə uyğun, bir-biri ilə tozlanma uyğunluğu olan və bazarda tələbat görən sortların seçilməsi vacibdir. Azərbaycan şəraitində özünü yaxşı göstərən aşağıdakı badam tingi sortları tövsiyə olunur:
Texas badamı – Gec çiçəklənən, məhsuldar və tozlayıcı kimi geniş istifadə olunan sortdur. Xüsusilə digər sortlar üçün yaxşı tozlayıcı hesab olunur.
Nonpareil badamı – Dünyada ən çox tələb olunan, nazik qabıqlı, yüksək keyfiyyətli ləpəyə malik ixrac yönümlü sortdur.
Marinada badamı – Gec çiçəklənən, şaxtaya davamlı və məhsuldar sortdur. Kommersiya bağları üçün uyğundur.
Lauranne badamı – Öz-özünə məhsul verə bilən, gec çiçəklənən və sabit məhsuldarlığı ilə seçilən Fransız sortudur.
Ferragnes badamı – Gec çiçəklənən, iri meyvəli, yüksək məhsuldar sortdur. Azərbaycan bağlarında geniş yayılıb.
Ferraduel badamı – Ferragnes üçün ideal tozlayıcıdır. Sərt qabıqlı, davamlı və məhsuldar sortdur.
Bu sortların birlikdə əkilməsi bağda tozlanmanı artırır, məhsuldarlığı yüksəldir və riskləri azaldır. Xüsusilə Ferragnes + Ferraduel, Nonpareil + Texas, Lauranne kimi kombinasiyalar praktikada yaxşı nəticə verir.
Əkilmə məsafəsi (Azərbaycan üçün optimal sxem)
Azərbaycanın əksər bölgələrində (xüsusilə Aran, Gəncə-Qazax, Şəki-Zaqatala, Qarabağ düzənlikləri):
-Standart məsafə: 6 × 6 metr
-Bəzi hallarda: 6 × 5 metr
Bu məsafə:
-Günəşlənməni artırır
-Hava dövranını yaxşılaşdırır
-Xəstəlik riskini azaldır
-Ağacın normal inkişafını təmin edir
Həddindən artıq sıx əkim sonradan:
-Məhsuldarlığın azalmasına
-Tacların bir-birinə girməsinə
-Xəstəliklərin artmasına səbəb olur
Yarı bodur anaçlarda (GF677, Garnem) məsafə
Əgər tinglər GF677 və ya Garnem anaçı üzərindədirsə, daha sıx əkim mümkündür:
-5 × 5 metr
-5 × 4 metr (intensiv bağlarda)
Bu anaçlar ağacı nisbətən zəif böyütdüyü üçün sıx əkim problem yaratmır.
Əkilmə zamanı köklərə diqqət
Əkin vaxtı:
-Zədələnmiş, əzilmiş köklər budama qayçısı ilə kəsilməlidir
-Kök sistemi torpaqla tez örtülməlidir
-Kök açıq havada saxlanmamalıdır
Azərbaycan torpaqlarında (xüsusilə gillicə və kirecli torpaqlarda) bu üsul yüksək nəticə verir.
1.Ting çalaya yerləşdirilir
2.Calaq yerinin yarısına qədər torpaq doldurulur
3.2–4 litr su verilir
4.Torpaq suyu çəkənə qədər gözlənilir
5.Sonra çala tam doldurulur (calaq yeri torpaqdan yuxarı qalmaq şərti ilə)
6.Torpaq sıxılır
7.Ətrafında su tutmaq üçün ləyən düzəldilir
8.Yenidən suvarma aparılır
Bu üsul köklə torpaq arasında boşluq qalmasının qarşısını alır.
Üst budama
Əkindən sonra ting 60–70 sm hündürlüyə çatdıqda üst budama aparılmalıdır. Bu, yan budaqların formalaşmasını və düzgün tac quruluşunu təmin edir.
Küləkdən qoruma
Bir çox bölgələrdə (xüsusilə Aran və dağətəyi zonalarda) külək problemi olduğuna görə:
-Ting payaya bağlanmalıdır
-Səkkiz (8) formasında bağlama üsulu tətbiq edilməlidir
Vacib qayda
Calaq nöqtəsi hər zaman torpaq səthindən 5–10 sm yuxarıda qalmalıdır. Dərin əkilən badam tingləri sonradan quruyur və inkişaf etmir.
Bu qaydalara əməl edildikdə Azərbaycan şəraitində badam tinglərinin tutma faizi və sonrakı inkişafı xeyli yüksək olur.
Badam bağlarının salınması üçün bizə müraciət edin: 051 436 77 70
Website developed by: Mamedoglu Group
(0) Şərhlər